LEL ve UEL nedir? Patlama aralığını anlayın

Yanıcı gaz ve buharlar havada ancak belirli bir konsantrasyon aralığında tutuşur. Bu aralığın alt sınırı LEL (Lower Explosive Limit – alt patlama sınırı), üst sınırı UEL (Upper Explosive Limit – üst patlama sınırı)dir. Aradaki bölge patlama (yanabilir) aralığıdır. Gaz dedektörleri sahada çoğunlukla LEL’in yüzdesini (%LEL) gösterir; kalibrasyon bu ölçeğin doğruluğunu belgeler.

LEL — alt patlama sınırı

• LEL’in altında karışım çok fakirdir, yanmaz.
• LEL’in üstünde (aralık içinde) tutuşma kaynağı varsa karışım yanabilir.
• Havadaki gaz konsantrasyonu hacimce yüzde (% vol) olarak ifade edilir.

Örnek (metan): Metan için LEL ≈ %5 hacim. Havada metan %5’ten düşükse yanmaz; %5 ve üzeri (UEL’e kadar) yanabilir.

UEL — üst patlama sınırı

• UEL’in üstünde karışım çok zengindir, yanmaz (oksijen yetmez).
• UEL’in altında (aralık içinde) tutuşma kaynağı varsa yanabilir.

Örnek (metan): Metan için UEL ≈ %15 hacim. %15’ten yüksekse karışım yanmaz; %15’e kadar (LEL’den itibaren) yanabilir.

Güvenlik etkisi

Konsantrasyon LEL’in altındaysa tutuşabilir bir ortam oluşması beklenmez; bu “güvenli bölge” değildir — havalandırma, kaynak yasağı ve izleme sürer. LEL ile UEL arasında her gaz-hava karışımı, tutuşma kaynağı varsa patlayabilir. UEL üstü “çok zengin” olsa da seyrelme LEL’e doğru kaydırabilir; bu yüzden UEL üstünü güvenli sanmak yanlıştır.

Yaygın gazlar (hacim %)

Değerler literatür derlemesidir; tesis prosedürü ve üretici SDS’si esas alınır. Dedektör kalibrasyonu, gösterilen %LEL’in gerçek gaza yakın olmasını sağlar. ESA, yanıcı gaz hücrelerini TÜRKAK AB-0319-K kapsamında kalibre eder.

Kalibrasyon teklifi alın · TÜRKAK gaz kalibrasyonu · 0312 385 52 81 · 0533 659 91 60